چگونگی ارضای نیازهای متنوع نوجوانان و جوانان از حساسیت فوق العاده ای برخوردار است، به گونه ای که علت اصلی اختلالات رفتاری و انحرافات اخلاقی نوجوانان و جوانان در خانه، مدرسه و اجتماع را نیز می توان در چگونگی روابط آنها با بزرگسالان جستجو کرد.
جوان تمایل دارد که با جدایی از خانواده تکیه گاه امنی بیابد، تکیه گاهی که بتواند با آرامش بدان تکیه کند.
برای یافتن پاسخ به چنین نیازی است که عموماً گروه همسالان و دوستان را برمی گزیند، دوستانی که می توانند دست او را گرفته،یاور و معینش باشند و یا این که بتدریج اولین زاویه انحراف را برایش ترسیم نمایند. حال، این اولیاءو مربیان هستند که با اتخاذ مناسبترین روشها می توانند به این نیاز حساس نوجوانان و جوانان پاسخ گویند.
نوجوانان دوست دارند که با روی آوردن به اجتماع، حس استقلال طلبی خود را ارضا نموده، پایان دوره کودکی را رسماً اعلام کنند. آنها می خواهند تصورات و تخیلات خود را جامه عمل بپوشانند و با انرژی سرشاری که دارند جامعه را یاری دهند. نوجوان بسیار تمایل دارد که هر چه زوتر از خانه بریده، به اجتماع و همگنان خود بپیوندد، برخی این جدایی را از «شیر گرفتن روانی» نام نهاده اند. نوجوان به دنبال تأیید و تصویب گروهی است که می خواهد به آنها بپیوندد. در غالب موارد، گروههای همسان و دوستان نوجوان آن قدر در حیات او نقش پیدا می کنند که بعضاً والدین نوجوان برای ابلاغ پیام یا القای نظر خود از دوستان نوجوان استمداد می جویند.
واقعیت آن است که جوانان مایلند محیطی داشته باشند که در آن رشد ذهنی و خلاقیتهای خود را نشان دهند. آنها دوست دارند که رفتارشان مورد توجه و تأیید دیگران واقع گردد. آنها می خواهند مورد احترام و طرف مشورت دیگران قرار گیرند. آنان مایل نیستند که رفتارشان مرتباً مورد انتقاد دیگران (بخصوص والدین) قرار گیرد و شخصیت آنها پی در پی تهدید شود. یکی از دلایل پناه بردن جوانان به گروه همسالان این است که آنها نیز مشکلاتی مشابه دارند و بودن در کنار آنان سبب می شود که بر احساس ناامنی خود غلبه پیدا کنند.
مناسبترین شیوه در ارضای نیازهای عاطفی، روانی و اجتماعی جوانان ایجاد اعتماد متقابل و برقراری رابطه ای رفیقانه و شفیقانه است. آنچه که مسلم است «دوست» برای جوان از ارزش و اعتبار فوق العاده ای برخوردار است. او نیاز به دوستی همدل و همراه دارد که با وی ارتباط سینه به سینه (افقی) برقرار کند، هرگز شخصیتش را مورد تهدید، انتقاد و سرزنش قرار ندهد و در مقام مستقیم موعظه و نصیحت که حکایتی است از روابط آمرانه دوران کودکی، برنیاید، دوستی که بتواند ویژگیهای مثبت و توانمندیهای او را براحتی ببیند و ضعفها و ناتواناییهایش را به رخ او نکشد.
اگر پدر و مادر نوجوان بتوانند ضمن ولی بودنشان، همانند یک دوست مهربان و صمیمی، دوستانه و مشاورانه با نوجوانشان رفتار کنند، در رفتارشان استمرار داشته باشند و هرگز از حریم دوستی، اعتماد متقابل و روابط سینه به سینه خارج نشوند، می توانند به عنوان یک دوست صمیمی نیاز فرزند جوانشان را تأمین کرده، همچنین سنگری استوار، او را از گزند آسیبهای روانی و اجتماعی حفظ نمایند. عهده دار شدن چنین نقش مهمی توسط والدین و مربیان به آسانی مقدورنیست، پس، هر پدر، مادر یا معلمی که بتواند چنین رابطه ای با نوجوان برقرار کند و به آن استمرار بخشد، کار بسیار بزرگی انجام داده است.
نوجوانانی که دوستی با مادر، پدر یا معلم را به مثابه بهترین پاسخ برای نیاز طبیعی خود به «دوست» انتخاب می کنند، عموماً از بهداشت روانی بهتر و پیشرفت تحصیلی مطلوبتری برخوردارند و آسیب پذیری اجتماعی در بین این قبیل نوجوانان بندرت مشاهده می شود. مهمترین شرط در ایجاد چنین پیوند خویشاوند و مقدسی بنین نوجوانان و والدین آنها، برخورداری والدین از بینش صحیح و ثبات عاطفی است.
از نشانه های وجود چنین رابطه دوستانه ای بین پدر، مادر و فرزند نوجوانشان این است که هر گاه برای نوجوان در خارج از منزل، مسأله ای پیش اید (موضوعی که برای اغلب نوجوانان و جوانان به صورت راز مطرح است و ذهن آنها را اشغال می کند)، در صورتی که مایل باشد واقعه یا راز خود را به کسی بگوید و نظر او را جویا شود، این شخص در درجه اول، پدر، مادر و یا معلم خواهد بود.
برای ایجاد و استمرار رابطه ی دوستانه و صمیمانه با نوجوانان، به گونه ای که آنها با کمال میل و انگیزه، مشتاق باشند حرفهای دلشان را با پدر و مادر خود مطرح کنند، باید سرمایه گذاری نمود.
سرمایه اصلی چنین پیوند و ارتباط مقدسی، رفتار صادقانه و صمیمانه در طول دوران مختلف رشد کودک است. از همان دوران کودکی باید مقید به برقراری رابطه ای دوستانه و محبت آمیز بود. خاطرات ناخوشایند نوجوان از رفتار تند، تنبیه گرانه و پرخاشگرانه پدر و مادر در دوران خردسالی، خود مانع روانی بزرگی برای برقراری رابطه دوستانه و پاسخ مطلوب به نیاز حساس نوجوان محسوب می شود. کوله بار خوشایندی از محبت، گذشت، اعتماد، تشویق، تأیید و خویشتن داری والدین، سرمایه واقعی بنای چنین دوستی عظیمی است.
توجه به نقاط مثبت، تقویت اعتماد به نفس و احساس خودباوری و خود ارزشمندی در جوانان از ویژگیهای اولیای الهی و مربیان بزرگ است. امام راحل رحمت الله علیه، در طول عمر پربرکتشان همیشه بر نقاط مثبت و توانمندیهای جوانان تأکید داشته، عزت نفس و اعتماد به نفس را در آنها تقویت می نمودند. تکریم شخصیت چیزی است که جوانان سخت بدان نیاز دارند.وقتی اعتماد جوان به دوستی پایدار با پدر و مادر یا معلم جلب شد، و نیاز او از این جهت به نحو شایسته ای ارضا گردید، دیگر او خود با همه وجود به دنبال معیارها و ارزشهای اخلاقی و اجتماعی مورد قبول و پذیرش «دوستش» که اینک مادر، پدر و یا به عبارت دیگر الگوی محبوب رفتاری است، خواهد بود.
در این شرایط چیزی که دیگر رنگ و بهایی ندارد، موعظه، نصیحت و اندرز مستقیم است. این جا دیگر عملها و رفتارها میزان است! خوشا به سعادت نوجوانانی که دوستان و معاشرین اصلی آنها الگوهای مؤمن ،وارسته، محبوب و مطلوب هستند، زهی سعادت والدینی که رفتارشان آنچنان بوده و هست که همواره برای فرزندانشان بهترین الگوی رفتار، میزانی برای ارزشهای اخلاقی و اجتماعی و نیز صمیمی ترین دوست به حساب می آیند. و این چنین است که فرآیند تربیت هموار وآسان می گردد

.